آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)
34
مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)
شيرازى ، شمس الدين محمد خفرى ، شاه مير طاهر حسينى ، مير فندرسكى ، مير داماد ، شيخ بهايى و بالاخره صدر المتألهين شيرازى . با ترجمهء مختصر و متواضعانه خود آقا على ، مجموعا دوازده فيلسوف معرفى شدهاند . 5 - ظاهرا بخش دوم رسالهء تاريخ حكما از ملاصدرا تا آقا على ارزشمندتر از بخش اول آن است . در بخش اول آقا على به كليات و امورى كه در كتب رايج تراجم دربارهء اين يازدهتن است اكتفا كرده ، شايد تنها نكتهء بديع اين بخش از رساله جمله اخير ترجمهء غياث الدين منصور است كه « در بيست و چهار مسئله با ساير حكما مخالف است » اى كاش آقا على به اين مسائل ابتكارى اشاره مىكرد . ضمنا ذكر شيخ بهايى در عداد نام حكما قابل تأمل است . اين علّامهء ذو الفنون در حكمت كتابى ننوشته است ، خود آقا على در ضمن بيان احوال ملاصدرا از قول مير فندرسكى دربارهء وى گفته است : « اگر قشر محض مىخواهى شيخ بهايى » . ترجمه ملاصدرا در اين رساله با تقريظ آقا على بر مفاتيح الغيب موارد مشترك فراوان دارد . 6 - كوشيديم در پاورقى اين رساله اطلاعات لازم دربارهء دوازده حكيم مورد بحث را از منابع معتبر ارائه كنيم . 4 - رسالهء سرگذشت آقا على در رسالهء مختصرى به زبان فارسى ترجمهء احوال خود و پدرش ملا عبد الله مدرس زنوزى را به رشتهء تحرير در آورده است . اين رساله مهمترين سند احوال اين دو حكيم بزرگوار و حاوى اطلاعاتى منحصر بفرد در اين زمينه است . در نسخ بجا مانده از اين رساله عنوان خاصى براى آن پيشبينى نشده بود ، لذا عنوان « رساله سرگذشت » را براى آن انتخاب كرديم . حكيم مؤسس در اين رساله نه همهء آثار خود را بر شمرده ، نه به همه آثار پدرش اشاره كرده است . ما در پاورقى رساله ، اطلاعات موجود در آن را تكميل كرديم . در اين رساله آقا على تنها نام پنج اثر خود را ذكر كرده يعنى يك ششم كل آثار ، كه يكى از آنها « رساله در اينكه منطق از علوم حكميه است » كه تاكنون نشانى از آن نيافتهايم . با عنايت به ذكر بدايع الحكم در اين رساله ، تاريخ نگارش رساله